Rozwój terytorialny Gminy Klonowa

Gmina Klonowa leży w zachodniej części woj. łódzkiego i południowej części pow. sieradzkiego. Ma powierzchnię 95,37 km2. 
Lecz jej kształt i przynależność administracyjna zmieniała się na przestrzeni dziejów.

Początki.
Na początku neolitu pojawiły się na terenie gminy pierwsze osady, lecz nie miały one bardziej zwięzłej organizacji. Ślady po nich znajdujemy w okolicach Klonowej, Lipicze Stara Wieś, Owieczki i Sowizdrzały. Na razie nie ustalono jaki lud zamieszkiwał te tereny. Około V wieku na te tereny przybyli pierwsi Słowianie. Najprawdopodobniej wyodrębniła się z nich grupa Plemienna- Sieradzanie.

Badania archeologiczne na terenie miasta Sieradza potwierdzają, iż istniała tam od VI — VII wieku otwarta osada a od końca X wieku wielki gród. Prawdopodobnie ośrodkiem administracji plemiennej Sieradzan. Plemię to było częścią większego związku plemiennego tzw. goplańsko-kujawskiego. Wymienia go w swojej kronice z 843 roku anonimowy „Geograf Bawarski”. Wśród wielu plemion, które z całą pewnością znajdowały się na dzisiejszych ziemiach polskich, wymienił plemię Verizane, które identyfikowane jest właśnie z Sieradzanami.

Zostało ono podbite na początku panowania Mieszka I, czyli w połowie X wieku. Sieradz stał sie prawdopodobnie jedną ze stolic i ważnym ośrodkiem Państwa Polskiego.
Teren obecnej gminy Klonowa z całą pewnością podlegał kniaziowi z grodu w Sieradzu, a później kasztelanowi sieradzkiemu. Kasztelania sieradzka powstała za panowania Kazimierza Odnowiciela w latach 1040-1058r.

 

mapa6Prawdopodobnie od samego początku zachodnia i południowa granica gminy stanowiła również granicę kasztelanii- był to rozgraniczenie ziemi sieradzkiej i wieluńskiej(rudzkiej).

Pierwsza zmiana statusu tych ziem pojawiła się po 1138 r. kiedy to ziemia sieradzka została włączona do dzielnicy senioralnej. W 1228 r weszły w skład księstwa łęczyckiego. W 1260r. na trwałe wyodrębniło sie Księstwo Sieradzkie.

Przez cały ten czas ziemie wokół Klonowej były bardzo mocno związane z Sieradzem. W 1272r. na pewno władał tymi terenami Leszek Czarny- w tym roku Książe Sieradzki na proźbę sołtysa klonowskiego, nadał przywilej lokacyjny na prawie niemieckim.

Jednakże ten sam władca nadał w 1279r przywilej lokacyjny miejscowości Koźmianów i Zdziwujowice. Przypuszcza się iż leżały one W okolicach Klonowej i Brąszewic. Obecnie uznaje się je za zaginione. Lecz te dwa dokumenty potwierdzają iż te ziemie były we władaniu księcia sieradzkiego. Po zjednoczeniu Państwa Polskiego przez władającego Sieradzem Władysława Łokietka Księstwo Sieradzkie stało się integralną częścia państwa Polskiego.

Województwo Sieradzkie.SierM010

 

W 1339 księstwo sieradzkie przekształcono w Województwo Sieradzkie. Było ono podzielone na 2 części- ziemie sieradzką i wieluńska. Podstawową jednostką administracyjną województwa były powiaty. W śród sześciu powiatów był i powiat sieradzki. 

Obecna południowa i wschodnia granica gminy do 1396r. stanowiła granicę Polski- wtedy to krul Władysław Jagieło dołączył do Korony ziemię Wieluńską, która stała sie częścią Woj. Sieradzkiego. 

 

 

Dzierżawa Klonowa i późniejsze Starostwo Klonowskie

Zasięg starostwa Klonowskiego powiat przeźroczysteDawne sołectwo, które ukształtowało się w XIIIw. zastąpiono dzierżawą.
Pierwsza wzmianka o Starostwie nie grodowym w Klonowej pochodzi z 1676r. Obejmowało ono Brąszewice, Godynice, Leliwę, lipicze oraz Kuźnicę Zagrzebską i Błońską. Starostwo w takim kształcie istniało do II rozbioru.

 Czasy zaborów i powstanie Gminy Klonowa.

Po II rozbiorze Klonowa znalazła się w prowincji Prusy Południowe, w departamencie kaliskim i powiecie sieradzkim. 
Gmina Klonowa prawdopodobnie powstała po powstaniu styczniowym. Jej kształt w przybliżeniu pokrywa się z kształtem obecnym, lecz była ona większa niż obecnie. Należały do niej takie miejscowości jak Błota, Niemojew, Juzefina, Kluski, Knapy. na mapie prezentowanej obok, można to wyraźnie zobaczyć- obszar ograniczony ciągłą lub kropkowaną różową linią. Niebieski kolor oznacza granice parafii, widać z niej że parafia zmniejszyła się jedynie o miejscowość Błota. Historia tego okresu bezsprzecznie potrzebuje jeszcze opracowania.

Gmina i Parafia Klonowa w 1912

 

II Rzeczpospolita i II Wojna Światowa

Przedwojenna Gmina Klonowa na tle aktualnejPo odzyskaniu niepodległości podjęto tworzenie Administracji Państwowej. Gmina Klonowa jak również powiat sieradzki pozostały w  niezmienionym kształcie. Zlikwidowano jedynie Gubernie Kaliską, na jej miejsce utworzono Województwo Łódzkie. W skłąd tego województwa łączono Gminę Klonowa. jeszcze w 1925r. do gminy należała miejscowość Błota oraz ziemie przyległe, lecz na mapie z 1933r, znajdują się już w gm. Brąszewice (Godynice).  Taki stan utrzymał się do rozpoczęcia II Wojny Światowej. Klonowa została włączona, razem z Powiatem Sieradzkim (Landkreis Schieratz) do Kraju Warty. 18 maja 1943 r. została zmieniona nazwa na  Klarengrund. 

Okres PRL do czasów obecnych. 

Po wojnie przywrócono stan z II RP. Gmina Klonowa pozostała w takim samym kształcie jak przed wojną do roku 1954. Wtedy to na mocy uchwały nr 38/54 WRN w Łodzi z dnia 4 października 1954 gminę podzielono na 4 gromady 

  1.  Klonowa ( Klonowa, Leliwa, Pawelce i Świątki (z wyłączeniem pustkowia Czekaje i pustkowia Urbany)
  2. Kuźnica Zagrzebska ( Kuźnica Zagrzebska, Kuźnica Błońska i Grzyb oraz pustkowie Urbany i pustkowie Czekaje)
  3.  Owieczki (Owieczki i Lipicze)
  4.  Niemojew (Jeżopole, Kluski i Niemojew (z wyłączeniem wsi Piaski)
    1 stycznia 1958 do gromady Klonowa przyłączono obszary zniesionych gromad Kuźnica Zagrzebska i Owieczki.
    oraz lasy państwowe „Smok” ze znoszonej Gromady Niemojew. W ten sposób ukształtował się obecny zasięg terytorialny gminy Klonowa.

Gromada Klonowa i Niemojew

Gromada Klonowa i Niemojew2

 

 

W 1972r. przywrócono Gminę Klonowa- włączono ją do nowo utworzonego Województwa Sieradzkiego. W 1999r. dokonano ostatniej zmiany administracyjnej w której przywrócono powiat sieradzki i Województwo Łódzkie. W trakcie tej reformy podjęte były próby przyłączenia gminy do pow. Wieruszowskiego lecz nie udało się to- zbyt duże powiązania z Sieradzem i duża ilość problemów związanych z tą zmianą przeważyły szale.

Nasza mała ojczyzna od początku była silnie związana terytorialnie z Polską. Najsilniejsze związki mamy z Sieradzem- Nieprzerwanie od XII w. Klonowa należała administracyjnie do Sieradza, w różnej formie. 

 

 

Author: Kubalessini